de gruwelijke realiteit van Mathijs

10-10-2012 19:22

8 oktober zond de NCRV de zojuist met een Gouden Kalf bekroonde documentaire "' de regels van Mathijs"' van Marc Schmidt uit. Voor wie hem niet heeft gezien : zeer de moeite waard. Vanuit mijn achtergrond als volkshuisvester werd ik er extra geraakt door een laag in de documentaire die door de maker maar zeer terloops werd aangestipt , maar die desalnietemin in mijn ogen zeer expliciet vertoond werd. Mathijs - een jeugdvriend van de maker en 42 jaar oud in het jaar waarin de documentaire is gemaakt ( 2011) - is autisties en heeft ook een bipolaire stoornis.  Hij noemt het plus-plus ( manisch)  en min min( depresief). Zoals zijn vriend Marc hem filmt: een uiterst intelligente en gevoelige man met gevoel voor humor en op zijn manier levenslustig. Hij woont zo te zien in een 90tiger jaren huurcomplex in de stad Groningen , en huurt van een woningcorporatie met de naam Lefier . De documentaire start op 11 januari 2011 , Mathijs leeft nog tamelijk onbekommerd in zijn appartement, dat vol staat met -zo te zien- niet bederfelijke zaken ( papieren, techniese voorwerpen enz.), hij heeft het plan opgevat het warme douchewater dat hij gebruikt op te vangen onder de douche-bak en dat te hergebruiken in de stortbak van zijn toilet. Hij knutselt daar vol overgave aan.

Al gauw blijkt dat de corporatie hem hoewel hij er al zeven jaar woont  (-zijn er nieuwe beleidsregels?- ) en hij al die tijd al op zijn manier het appartement bewoont- tot de ''orde"' wil roepen. Mathijs voelt zich bedreigd en wijst de medewerkers van de woningcorporatie boos de deur. Schmidt zit Mathijs wonderbaarlijk dicht op zijn huid en vaak ook op cruciale momenten, waardoor schrijnend de gevoeligheid en de kwetsbaarheid van Mathijs duidelijk wordt. Zo zegt hij "'ik snak naar genegenheid en gezelschap"en "' mijn woning is het heelal" . Dat gaat niet goed aflopen begin je te denken op het moment dat Mathijs persoonlijke ondersteunster ( van de zorginstelling?)  hem komt vertellen dat de Woningstichting bij de kantonrechter de ontruiming van zijn appartement eist. Op dat moment is Mathijs zo wanhopig dat je denkt:  is er niet iemand die een arm om hem heenslaat en het "fundamenteel"' voor hem opneemt? Daar zijn woningcorporaties toch voor? voor hen die niet zelf in hun woonruimte kunnen voorzien, kwetsbaren zoals Mathijs? 

Vervolgens gaat het van kwaad tot erger : de kantonrechter stelt de corporatie in het gelijk. Voor alle duidelijkheid het gaat per se niet om ontruiming vanwege huurschuld. Je ziet Mathijs wat spulletjes onder politiebegeleiding bij elkaar pakken en weer bij zijn vader intrekken of in iets ander tijdelijks dat is niet helemaal duidelijk. Dan gaat het snel - ondanks "'het tegenstribbelen"' van Mathijs laat hij zich "'vrijwillig"' opnemen in een GGZ instelling. In het najaar van 2011 pleegt Mathijs zelfmoord. Ergens in de film zegt hij als tot hem doordringt dat hij uit zijn "'heelal"' zal worden gestoten : "' dan zal ik het moeten doen"' zinspelend op die ultieme beslissing die hij zich heeft voorgenomen te nemen als het leven geen zin meer voor hem heeft.

Wat kunnen we doen om dit soort tragedies  te voorkomen anno 2012 ? Mathijs komt er niet mee terug maar het moet toch mogelijk zijn om dit beter te doen?